Türk Dünyası 13. Ankara Zirvesi ile Yeni Bir Döneme Hazırlanıyor

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), 29-30 Ekim tarihlerinde Ankara’da düzenlenecek 13. Zirve’nin hazırlıklarını sürdürüyor. Bu zirve, teşkilatın yeni dönem hedeflerini belirleyecek ve uluslararası iş birliğinin derinleştirilmesine odaklanacak.

Kasım 2022’den bu yana Genel Sekreterlik görevini yürüten Büyükelçi Kubanıçbek Ömüraliyev, görev süresi boyunca teşkilatın kurumsal kapasitesinin güçlendiğini, iş birliği alanlarının genişlediğini ve Türk Dünyası’nın uluslararası alanda daha görünür hale geldiğini belirtti. Ömüraliyev’in değerlendirmelerine göre, siyasi istişarelerin somut projelere dönüştürülmesi, ekonomik ve dijital bağların güçlendirilmesi ile iş birliğinin halkların günlük yaşamına yansıması öncelikli hedefler arasında yer alıyor.

TDT’nin Kurumsallaşma Süreci ve Gelişimi

Türk Devletleri Teşkilatı’nın bugünkü yapısına ulaşmasında 1992’de başlayan ilk liderler zirveleri önemli bir rol oynadı. Yaklaşık yirmi yıl süren bu zirveler, siyasi diyalog, karşılıklı güven ve ortak hareket etme iradesinin gelişmesine zemin hazırladı. 2009’da Nahçıvan Anlaşması ile kurulan Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi, siyasi iradenin kalıcı bir uluslararası yapıya dönüşmesini sağladı.

2021 İstanbul Zirvesi’nde Türk Konseyi’nin adı Türk Devletleri Teşkilatı olarak değiştirildi ve Türk Dünyası 2040 Vizyonu kabul edildi. Bu adımlar, teşkilatın kurumsallaşmasında yeni bir aşama olarak değerlendiriliyor. Ömüraliyev, otuz yılı aşkın süredir devam eden siyasi iradenin, kurumsal iş birliğinin somut projelere ve uygulamalara dönüşmesini sağladığını vurguladı.

TDT’nin coğrafi ve ekonomik ölçeği de önemli bir büyüme gösterdi. Üye ve gözlemci devletler yaklaşık 4,8 milyon kilometrekarelik bir alanı ve 180 milyonluk nüfusu kapsıyor. Bu ülkelerin toplam gayrisafi yurt içi hasılası yaklaşık 2,11 trilyon dolara, dış ticaret hacmi ise 1,12 trilyon dolara ulaşıyor. Bölge, küresel enerji arz güvenliği ve enerji nakil güzergahları açısından da stratejik bir öneme sahip.

2026 Gündemi: Uygulama ve Dönüşüm Odaklı Çalışmalar

Genel Sekreter Ömüraliyev, 2026 yılını uygulama, dönüşüm ve kurumsal derinleşme kavramlarıyla tanımlıyor. Azerbaycan’ın dönem başkanlığı, teşkilat gündemine ivme kazandırdı. Bu dönemde yoğun siyasi ve sektörel gündem, yeni girişimler ve mevcut iş birliği mekanizmalarının daha etkin işletilmesi öne çıktı.

Ekonomik alanda Türk Yatırım Fonu’nun operasyonel hale gelmesi ve Merkez Bankaları Konseyi gibi mekanizmaların gelişmesi, ekonomik iş birliğinin kurumsal altyapısını güçlendirdi. Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması da dijital ticaret ve ekonomik bütünleşme alanında yeni fırsatlar sunuyor. Ülkeler arası ticaretin geliştirilmesi, ticaret engellerinin azaltılması ve gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması önümüzdeki dönemin temel öncelikleri arasında yer alıyor.

Bağlantısallık da stratejik gündemin merkezinde bulunuyor. Orta Koridor’un daha hızlı, rekabetçi ve dijital hale gelmesi için ulaştırma ağları, demiryolları ve limanlar arasındaki eşgüdüm artırılıyor. Basitleştirilmiş Gümrük Koridoru ve dijital uygulamalar, sınır geçişlerini kolaylaştırmayı hedefliyor. Çin–Kırgızistan–Özbekistan Demiryolu ve Zengezur Koridoru gibi stratejik projeler, bu yaklaşımın önemli parçaları arasında yer alıyor.

Enerji alanında, petrol ve doğal gazın yanı sıra elektrik iletim hatları, yenilenebilir enerji yatırımları ve yeşil enerji koridorlarında iş birliğinin derinleştirilmesiyle enerji güvenliğine katkı sağlanması amaçlanıyor. Geleceğin teknoloji alanlarına yönelen TDT, yapay zeka, dijital altyapı, siber güvenlik ve uzay teknolojileri üzerine çalışmalar yürütüyor. Ortak küp uydu projesi, ülkelerin bilimsel ve teknolojik kapasitesini bir araya getiriyor.

Sağlık alanında WHO/Avrupa ile yürütülen eylem planı, tele-tıp, sağlıkta yapay zeka ve afetlere ortak sağlık müdahalesi gibi başlıklarda iş birliğini yeni bir aşamaya taşıyor. Siyasi istişare kapasitesi de gelişiyor; dışişleri bakanları daha sık bir araya gelirken güvenlik konseyleri ve adli birimler gibi daha geniş kurumsal ağlar düzenli temas kuruyor. TDT, uluslararası ortaklıklarını da derinleştirerek BM sistemi başta olmak üzere uluslararası kuruluşlarla ilişkilerini proje odaklı bir zemine taşıyor.

Genel Sekreter Ömüraliyev, 13. Ankara Zirvesi’nin, teşkilatın gelişiminde yeni bir dönüm noktası olacağını belirtti. Zirve, daha güçlü, bağlantılı ve müreffeh bir Türk dünyası oluşturma kararlılığını yeniden teyit etmeyi amaçlıyor. Türkiye’nin dönem başkanlığını devralmasıyla iş birliğinin derinleştirilmesi ve ortak stratejik önceliklerin hayata geçirilmesi çalışmalarına yeni bir ivme kazandırılması bekleniyor. Zirvede, 2027-2031 dönemine ilişkin stratejik çerçeve başta olmak üzere gelecek yılların kurumsal ve sektörel önceliklerini belirleyecek girişimler ele alınacak.

Ömüraliyev’in dört yıllık Genel Sekreterlik görevinin sonuna yaklaşırken, teşkilatın faaliyet alanlarının genişlediğini, kurumsal temellerinin sağlamlaştığını ve pek çok stratejik alanda iş birliği yapıldığını belirtti. Devletler arasında karşılıklı güvenin arttığını, kardeşlik ve dayanışma bağlarının pekiştiğini ve ortak hedefler doğrultusunda birlikte hareket etme iradesinin güçlendiğini vurguladı. TDT’nin uluslararası alanda daha görünür ve etkin bir konuma yükseldiği, ortak geleceği şekillendirme iradesinin güçlendiği ifade edildi.

• #Ankara Zirvesi
• #Türk Devletleri Teşkilatı