Sanayi Bakanı Kacır: Türkiye Küresel Üretimin Merkez Üsleri Arasında Yerini Aldı

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Boğaziçi Üniversitesi’nde düzenlenen 12. Inspiring Best Practices Forumu’nda Türkiye’nin küresel üretimin merkez üsleri arasına girdiğini açıkladı. Bakan Kacır, ülkenin planlı sanayileşme hamleleri ve katma değerli üretim odaklı yatırımlarla bu konuma ulaştığını belirtti. Konuşmasında, küresel ekonomideki derin yapısal dönüşümün ve çok katmanlı krizlerin yerelde üretimi ve öz yeterliliği ön plana çıkardığını vurguladı.

Kacır, dünya genelinde kamu otoritelerinin stratejik sektörleri korumak ve öz yeterliliği sağlamak amacıyla daha aktif sanayi politikaları yürüttüğünü ifade etti. Yapay zeka, yarı iletkenler, uzay ve kuantum gibi yenilikçi teknolojilere yön veren ülkelerin, bu alanlardaki kapasitelerini uluslararası ticaret ve diplomasi için bir kaldıraç olarak kullandığını kaydetti.

Bakan Kacır, Türkiye’nin bu büyük dönüşümün işaretlerini erken dönemde okuduğunu belirtti. Cumhurbaşkanı’nın liderliğinde, katma değerli üretimi önceliklendiren, AR-GE kültürünü özel sektöre benimseten ve nitelikli insan kaynağına yatırım yapan adımlarla ülkenin küresel üretimde önemli bir aktör haline geldiğini vurguladı.

Türkiye’nin Üretimdeki Lider Konumu

Türkiye, bugün askeri insansız hava aracı üretiminde dünya lideri konumunda bulunuyor. Ticari araç, güneş paneli, otobüs, beyaz eşya, çelik ve ağaç ürünlerinde ise Avrupa’da lider üreticiler arasında yer alıyor. Alüminyum, düz cam, seramik, plastik mamul, motorlu taşıtlar ve rüzgar türbini üretiminde de Avrupa’nın önde gelen ülkeleri arasında gösteriliyor.

AR-GE teşvik mekanizmalarıyla oluşturulan inovasyon altyapısı sayesinde, 2002 yılında 1,2 milyar dolar olan Türkiye’nin AR-GE harcamaları 19,9 milyar dolara yükseldi. Ülkede AR-GE personeli sayısı da 2002’deki 29 binden 310 bini aşan seviyelere ulaştı.

Türkiye, kendi insansız hava araçlarını, füzelerini, mühimmatını, jet motorlarını, uçaklarını, helikopterlerini, uydularını, radar ve elektronik harp sistemlerini geliştiren ve üreten bir ülke haline geldi. Otomotiv sektöründeki dönüşümde ise fikri ve sınai mülkiyet hakları tamamen Türkiye’ye ait olan TOGG ile küresel sahnede yerini aldı. Elektrikli, bağlantılı, otonom ve akıllı mobilite teknolojileri Türkiye için yeni bir atılım sahasına dönüştürüldü.

Yüksek Teknoloji ve Mega Endüstri Bölgeleri Hamlesi

Bakan Kacır, Türkiye Yüzyılı’nda ülkeyi yüksek teknolojide üst lige taşımak üzere destek enstrümanlarını güncellediklerini ve yeni programları devreye aldıklarını belirtti. Tarihin en büyük ölçekli teşvik programı olan HIT-30 ile stratejik alanlarda büyük ölçekli teknoloji yatırımlarını ülkeye kazandırmak için önemli adımlar atıldı.

Planlı sanayi alanlarının büyüklüğünü mevcut 160 bin hektardan 350 bin hektara çıkaracak kapsamlı bir sanayi alanları planı hazırlandı. Bu planın ilk aşamasında, Orta Anadolu Samsun-Mersin hattında, 13 ilde toplam 60 bin hektar büyüklüğünde 17 yeni mega endüstri bölgesi inşa edilecek.

Bu bölgeler, çalışanlar için lojman, sanayi ve teknoloji kolejleri gibi sosyal imkanlara sahip olacak. Demiryolları ile limanlara bağlanacak olan bu endüstri bölgeleri, döngüsel ekonomiyi ve yeşil üretimi esas alacak. Sahip olacakları büyük ölçekli veri merkezi yatırımları ile dijital dönüşümü hızlandıracak.

Kacır, bu planın sonraki aşamalarında Mersin-Şırnak, Sivas-Iğdır ve Trabzon-Şırnak hatlarında yeni yatırım alanları oluşturulacağını açıkladı. Türkiye’nin potansiyelinin, bugün bulunduğu noktanın çok daha ötesinde olduğunu vurguladı.

Önümüzdeki dönemde nükleer reaktörlerden kuantum teknolojilerine, yarı iletkenlerden yapay zekaya kadar pek çok alanda atılacak adımlarla Türkiye, yüksek teknolojili üretimde bir üst lige taşınacak. Fiber iletişim, 5G ve bulut bilişim altyapı yatırımları ile yerli ve milli siber güvenlik çözümleriyle ülke, güvenli dijital ekonominin önde gelen merkezi haline getirilecek.

Bu dönemin Türkiye’yi yüksek teknolojide bölgesinde merkez, dünyada ise oyun kurucu bir güç haline getirmek için kararlı adımlar atıldığı bir dönem olacağını dile getirdi. Bakan Kacır, 2030 yılına kadar Türkiye’den 100 bin teknoloji girişiminin doğmasını ve Turcorn’ların toplam 100 milyar dolar değerlemeye ulaşmasını hedeflediklerini söyledi.

Milyar dolar değerlemeye ulaşma potansiyeline sahip girişimlerin ihtiyaçlarına yanıt veren Turcorn 100 Programı hayata geçirildi. 2024’te uygulamaya alınan çalışanlara hisse opsiyonu düzenlemesinden girişimlerin daha etkin yararlanabilmesi için yenilikler yapıldı.

Müteşebbislerin finansmana erişiminin önünü açmak adına 2007 yılından bu yana devreye alınan fon ve fonların fonu mekanizmalarıyla 5,8 milyar liralık kaynak girişim ekosistemine yönlendirildi. Bu kaynak, oluşturduğu kaldıraç etkisiyle 130 milyar liralık bir fon hacminin gerçekleşmesini sağladı.

Kacır, Türkiye’yi Türkiye Yüzyılı’nda daha müreffeh ve daha güçlü bir konuma taşıyacak program ve projelerin gerçek anlamda değer üretmesini sağlayacak ana unsurun insan kaynağı olduğunu belirtti. Ülkenin gerçek gücü ve potansiyelinin gençlerinde saklı olduğunu vurguladı.

Son 23 yılda kurulan altyapılar ve araştırma ekosistemine sağlanan desteklerle üniversitelerin bilimsel bilgi üretme kapasitesi önemli ölçüde güçlendirildi. Ancak günümüz dünyasında üniversitelerin, yenilikçi iş fikirlerinin olgunlaşması ve hayata geçirilmesi için uygun zemin oluşturmaları, girişimcilik ruhuna sahip bireyler yetiştirmeleri büyük önem taşıyor.

• #Mehmet Fatih Kacır
• #Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı