Türkiye Yapay Zeka Atılımı Dijital Dönüşümü Hızlandırıyor

Yapay zeka (YZ) çalışmaları, küresel ekonominin üretimden savunmaya, finanstan kamu hizmetlerine kadar birçok alanında etkisini artırırken, Türkiye’de de hükümet ve özel sektör kuruluşlarının öncelikli gündem maddesi haline geldi. Türkçe büyük dil modelleri, kamu uygulamaları, veri merkezi altyapısı, girişim ekosistemi ve savunma sanayii odaklı adımlarla YZ kapasitesinin büyütülmesi hedefleniyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinesindeki çalışmaların yanı sıra Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı da sürece dahil oldu. TÜBİTAK’tan HAVELSAN’a kadar birçok kurum ve kuruluşun çalışmaları, Türkiye’yi ‘yapay zeka çağı’na hazırlıyor.

Yeni Eylem Planı ve Stratejik Hedefler

Türkiye, YZ alanındaki strateji planını güncellemek üzere düğmeye bastı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, yeni ‘Yapay Zeka Eylem Planı’nı küresel standartlar ve toplumsal sahiplik prensibiyle oluşturmak için görüş ve öneri topladı. Strateji belgesinin gelecek ay kamuoyuyla paylaşılması planlanıyor.

Bu planla Türkiye’nin, YZ teknolojilerini tasarlayan, üreten ve küresel ölçekte rekabet eden öncü ülkelerden biri olması hedefleniyor. Yeni yol haritası, YZ işlemci kapasitesini artıracak ve sanayiden sağlığa, finanstan kamu hizmetlerine kadar tüm alanlarda dijital dönüşümü hızlandıracak. Gelecek dönemde YZ uzmanı yetiştirme programları yaygınlaştırılarak kamunun büyük verisini değere dönüştürecek çözümlerin artırılması planlanıyor.

‘Türkçe Yapay Zeka’ ve Veri Merkezi Yatırımları

Türkiye’nin YZ alanındaki en görünür başlıklarından biri Türkçe büyük dil modeli çalışmaları. T3 Vakfı ve Baykar iş birliğiyle geliştirilen T3 AI’ın ‘NSosyal’ beta sürümü Temmuz 2025’te kullanıma sunuldu. Açık kaynaklı model, Türkçe’nin yanı sıra farklı dillerle de çalışabiliyor. Milli Eğitim Bakanlığı, Anadolu Ajansı, TRT, TÜBA, SETA ve Microsoft da proje paydaşları arasında yer alıyor.

TÜBİTAK tarafından geliştirilen büyük dil modeli de teknolojinin Türkçesini geliştirmeye ve bir Türk gibi düşünmesine katkı sağlamayı amaçlıyor. Türkiye, Türkçe büyük dil modeli ile YZ rotasını şekillendirmeyi hedefliyor. Veri merkezi yatırımlarını ülkeye çekme hedefiyle Turkcell ve Google Cloud ortaklığıyla Ankara’da kurulacak hiper ölçekli veri merkezleri, verinin yurt dışına çıkmadan saklanmasını ve işlenmesini sağlayacak. Bu merkezlerin 2028’de tam kapasiteyle hizmete girmesi bekleniyor.

Savunma Sanayii ve Kamu Kurumlarının Rolü

Savunma sanayii de YZ projelerinde öncü rol üstleniyor. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı, ocakta Yapay Zeka, Kuantum ve Otonom Sistemler Tatbikatı ALFA için bilgi istek dokümanı yayımladı. Tatbikat senaryoları arasında birlikte çalışabilirlik, sürü yetenekleri ve İHA sürülerinin haberleşmesi gibi konular yer alıyor.

HAVELSAN’ın MAIN Kurumsal Yapay Zeka Platformu, savunma ve kamu odaklı YZ çözümlerine örnek teşkil ediyor. Platformda Türkçe’nin nüanslarını kavramaya odaklanan 9 milyar parametreli bir büyük dil modeli bulunuyor. MAIN, 200’ü aşkın dilde metin anlama, çeviri, özetleme, sesli komut işleme, kod asistanı ve siber güvenlik asistanı gibi yetenekler sunuyor. Kamu kurumları da YZ dönüşümüne odaklandı. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, dijital alanda doğru bilginin korunması ve dezenformasyonla mücadele amacıyla kamu internet sitelerinde YZ uyumlu teknik standart dönüşümünü başlattı.

Türk Devletleriyle Ortak Yapay Zeka Çalışmaları

Türkiye, YZ alanındaki çalışmalarında Türk devletleriyle iş birliğini de sürdürüyor. 15 Mayıs’ta Kazakistan’ın Türkistan şehrinde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Gayriresmi Zirvesi’nde imzalanan bildiride, Türk Büyük Dil Modeli’nin ve ilgili YZ araçlarının geliştirilmesi ve uygulanması kararlaştırıldı. Ayrıca, TDT Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma Eylem Planı’nın hazırlanması ve yıl sonuna kadar tamamlanması planlanıyor.

• #Türkiye Dijital Dönüşüm
• #Yapay Zeka